Bệnh thán thư trên ổi là một trong những bệnh nấm phổ biến và nguy hiểm trên nhiều loại cây trồng ngoài ổi như xoài, chôm chôm, thanh long… Bài viết này, Tổng Kho Z sẽ giúp bà con nhận diện sớm bệnh thán thư và hướng dẫn cách xử lý hiệu quả – an toàn – tiết kiệm.
1. Tác nhân và đặc điểm sinh học của bệnh thán thư trên cây ổi
1.1. Tác nhân gây bệnh
– Bệnh thán thư do nấm Colletotrichum gloeosporioides hoặc Glomerella psidii gây ra.
– Cả hai loài nấm đều thuộc họ Glomerellaceae, bộ Glomerellales.
– Là nấm ký sinh, phát triển mạnh khi ẩm độ cao và nhiệt độ từ 25–30°C.
– Tấn công nhiều loại cây ăn trái như ổi, xoài, thanh long, sầu riêng, na…
1.2. Vòng đời và con đường lây nhiễm
Bào tử nấm:
– Bào tử phân sinh (conidia) có dạng bầu dục, nhỏ, màu trắng hoặc hồng nhạt.
– Bào tử nằm trong ổ đen (acervuli) trên lá, quả, cành bị bệnh.
– Phát tán chủ yếu qua nước mưa, gió, côn trùng hoặc dụng cụ làm vườn.
Sợi nấm:
– Sống trong đất, tàn dư lá – cành – quả đã bệnh từ mùa trước.
– Sợi nấm tồn tại suốt mùa khô và phát triển mạnh khi mưa đến.
Vòng đời:
– Vòng đời hoàn tất sau 5–10 ngày trong điều kiện lý tưởng.
– Nhiệt độ thuận lợi: 25–30°C, ẩm độ trên 80%.
– Một năm có thể xảy ra nhiều đợt bệnh liên tiếp.
– Tại miền Nam, bệnh phát sinh nhiều từ tháng 5–10; miền Bắc từ tháng 6–9.
2. Điều kiện phát triển của bệnh thán thư trên cây ổi
Thời tiết thuận lợi cho nấm phát triển
– Nhiệt độ lý tưởng: 25–30°C.
– Độ ẩm cao trên 80%, mưa nhiều hoặc có sương mù kéo dài.
– Bệnh phát triển mạnh vào mùa mưa (tháng 5–10 ở miền Nam).
– Mùa khô (tháng 11–4) bệnh ít xuất hiện nhưng có thể tái phát.
– Sau mưa lớn hoặc ẩm kéo dài vài ngày, nấm bùng phát rất nhanh.
Đặc điểm vườn trồng dễ gây bệnh
– Vườn ổi trồng dày, rậm rạp, ít ánh nắng chiếu xuyên qua tán.
– Thiếu thông thoáng, gió khó lưu thông trong vườn.
– Đất thấp, ứ nước, thoát nước kém sau mưa.
– Lạm dụng phân đạm, thiếu kali và canxi khiến mô lá dễ tổn thương.
– Tàn dư bệnh như lá rụng, quả bệnh, cành khô không được dọn sạch.
– Cỏ dại như cỏ lồng vực là nơi trú ẩn tiềm ẩn cho mầm bệnh.
Giai đoạn cây ổi dễ bị tấn công
– Lá non, đọt non đang phát triển mạnh.
– Hoa và trái non từ giai đoạn đậu đến lúc gần chín.
– Trái già hoặc chín nếu có vết trầy xước cũng dễ bị nhiễm nấm.
– Đặc biệt nguy hiểm sau mưa to hoặc khi côn trùng gây tổn thương.
3. Triệu chứng nhận biết bệnh thán thư trên cây ổi
Trên lá
– Lá non xuất hiện đốm tím hoặc nâu ở mép, chóp hoặc giữa lá.
– Vết bệnh lan nhanh, chuyển nâu đen, khô cháy từng mảng.
– Lá xoăn lại, vàng úa rồi rụng sớm hàng loạt.
– Mặt dưới lá có chấm đen nhỏ – ổ bào tử nấm.
Trên ngọn và chồi non
– Ngọn bị đốm thấm nước, chuyển nâu rồi khô cong.
– Trời mưa, ngọn dễ thối và lây lan xuống cành non.
– Chùm lá non ngả màu nâu, teo lại, dẫn đến khô ngọn.
Trên hoa
– Hoa xuất hiện đốm nâu, nhanh khô và rụng hàng loạt.
– Làm giảm tỷ lệ đậu trái nghiêm trọng nếu không xử lý sớm.
Trên quả
– Quả non: Có chấm đen nhỏ như đầu kim.
– Vết bệnh lan ra thành đốm nâu lõm sâu vào thịt.
– Giữa đốm có ổ bào tử đen – dấu hiệu đặc trưng.
– Quả già/chín: Đốm lan rộng, nổi gồ, quả cứng và sù sì.
– Trái thường méo mó, biến dạng, mất giá trị thương phẩm.
– Rốn quả dễ nhiễm bệnh và thường bị kết hợp ruồi đục quả.
Cách nhận biết chung
– Quan sát lá, ngọn và trái có đốm nâu đen, lõm, chấm đen nhỏ.
– Quả thối sớm, sù sì, hoặc rụng hàng loạt sau mưa lớn.
4. Tác hại của bệnh thán thư trên cây ổi
Tác hại trực tiếp:
– Làm rụng lá, hoa, trái non → giảm năng suất 30–50%.
– Trái bị bệnh không đạt chuẩn, méo mó, thối rụng.
– Cây mất đọt, suy yếu, sinh trưởng kém trong vụ kế tiếp.
Tác hại gián tiếp:
– Vết bệnh tạo điều kiện cho ruồi đục quả, bọ xít tấn công.
– Dễ nhiễm thêm nấm thối khác như Phytophthora, Rhizopus…
– Tăng chi phí thuốc, nhân công, làm đội giá thành sản xuất.
– Vùng chuyên canh như Vĩnh Long, Tiền Giang bị thiệt hại hàng chục tỷ đồng.
– Ảnh hưởng lớn đến chất lượng xuất khẩu và tiêu thụ nội địa.
5. Biện pháp phòng và trị bệnh thán thư trên cây ổi
5.1. Biện pháp canh tác
– Trồng ổi với mật độ hợp lý, tạo vườn thông thoáng, nhiều ánh nắng.
– Cắt tỉa tán lá định kỳ, loại bỏ cành sâu bệnh.
– Không tưới nước lên lá khi trời âm u hoặc chiều tối.
– Dọn sạch trái rụng, lá bệnh, cành khô để hạn chế nguồn bệnh.
– Bón phân cân đối, tăng kali, canxi – hạn chế đạm thừa.
– Xử lý đất kỹ trước khi trồng, tránh tồn lưu mầm bệnh.
5.2. Biện pháp sinh học
– Sử dụng nấm đối kháng Trichoderma để phòng bệnh từ rễ.
– Phun chế phẩm vi sinh chứa Bacillus subtilis, nấm xanh, nấm trắng.
– Bảo vệ thiên địch và hệ vi sinh vật có lợi trong đất.
– Tăng sức đề kháng cây bằng phân hữu cơ vi sinh, hữu cơ khoáng.
5.3. Biện pháp hóa học
– Phun thuốc sớm khi thấy đốm nhỏ, chưa lan rộng.
– Ưu tiên các hoạt chất: Mancozeb, Propineb, Azoxystrobin, Difenoconazole, Copper hydroxide…
– Phun luân phiên hoạt chất để tránh kháng thuốc.
– Kết hợp chất bám dính nếu phun trong mùa mưa.
– Không phun thuốc khi trời sắp mưa hoặc nắng gắt.
– Tạm ngừng phun trước khi thu hoạch theo đúng thời gian cách ly.
6. Câu hỏi thường gặp
1. Bệnh thán thư có xuất hiện quanh năm không?
→ Không. Bệnh phát triển mạnh vào mùa mưa, ẩm độ cao.
2. Bệnh thán thư có lây từ cây này sang cây khác?
→ Có. Nấm lây qua nước, gió, côn trùng và dụng cụ làm vườn.
3. Trái bị thán thư có ăn được không?
→ Không nên. Vì mô trái đã bị hoại tử, dễ nhiễm vi khuẩn khác.
Bệnh thán thư trên cây ổi là mối nguy lớn vào mùa mưa, gây rụng lá, thối trái và ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất. Nếu không phòng ngừa kịp thời, bệnh có thể lan rộng và gây thiệt hại kinh tế nặng cho nhà vườn. Vì vậy, bà con cần kết hợp đồng bộ các biện pháp: canh tác hợp lý, tăng sức đề kháng cho cây, dùng thuốc sinh học và hóa học đúng cách.
LIÊN HỆ TƯ VẤN MIỄN PHÍ
TỔNG KHOZ – PHÂN BÓN CHÍNH HÃNG, GIÁ RẺ
Địa chỉ: 246 Nguyễn Kim Cương, Tân Thạnh Đông, Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh
Hotline Kinh Doanh: 0856.77.66.99 – Hotline Kỹ Thuật: 085555.99.44
Trang web: Tổng KhoZ
Email: tongkhoz@gmail.com
Facebook: Tổng KhoZ
