DÙNG MÀNG PHỦ NÔNG NGHIỆP CHO RAU MÀU HIỆU QUẢ VÀ BỀN LÂU
Đăng ngày
Sử dụng màng phủ nông nghiệp giúp giữ ẩm đất và bảo vệ bộ rễ rau màu phát triển khỏe mạnh. Cùng Tổng Kho Z tìm hiểu chi tiết trong bài viết sau.
Sử dụng màng phủ nông nghiệp giúp giữ ẩm đất và bảo vệ bộ rễ rau màu phát triển khỏe mạnh. Cùng Tổng Kho Z tìm hiểu chi tiết trong bài viết sau.
Lợi ích thực tế khi dùng màng phủ nông nghiệp trên luống rau
Màng phủ luống từ lâu đã trở thành vật tư quen thuộc trong canh tác rau màu hiện đại. Lớp màng mỏng này đóng vai trò như tấm chắn bảo vệ đất trồng trước tác động bất lợi của thời tiết.
Khi gặp mưa lớn kéo dài, mặt luống trần thường bị nén chặt và xói mòn lớp đất màu mỡ. Đất bị đóng váng khiến rễ non ngột ngạt và dễ mắc các chứng nghẹt rễ sinh lý. Màng phủ giúp phân tán lực rơi của hạt mưa, giữ cho kết cấu đất luôn tơi xốp và thoáng khí.
Vào mùa khô nắng gắt, lượng nước bốc hơi từ mặt luống diễn ra rất nhanh. Che phủ mặt luống giúp hạn chế tối đa sự thoát hơi nước, duy trì độ ẩm đồng đều cho tầng rễ hoạt động. Điều này giúp cây rau sinh trưởng liên tục mà không bị gián đoạn do thiếu ẩm.
Trong kho tàng Kiến thức làm nông, việc che phủ đất luôn được xem là khâu nền tảng giúp ổn định hệ sinh thái vùng rễ. Khi bề mặt luống được che kín, cỏ dại không nhận được ánh sáng sẽ tự tiêu biến, giúp bà con tiết kiệm nhiều công làm cỏ.
Dưới đây là những lợi ích thiết thực mà nhà vườn nhận thấy rõ rệt sau mỗi chu kỳ canh tác:
Hạn chế sự bốc hơi nước bề mặt, giúp tiết kiệm lượng nước tưới trong mùa khô hạn.
Ngăn ngừa cỏ dại nảy mầm và phát triển, giảm công lao động làm cỏ thủ công.
Chống xói mòn và rửa trôi dinh dưỡng phân bón khi có mưa to hoặc tưới nước nhiều.
Phản xạ ánh sáng mặt trời giúp xua đuổi các loài côn trùng chích hút bay vào vườn.
Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của màng phủ nông nghiệp
Màng phủ chuyên dụng cho rau màu thường được sản xuất từ hạt nhựa dẻo nguyên sinh có bổ sung chất chống tia cực tím. Độ dày phổ biến của màng thường dao động từ 14 đến 30 micromet tùy theo độ dài của vụ mùa.
Phần lớn các loại màng hiện nay đều thiết kế hai mặt với hai màu sắc mang công năng khác nhau. Một mặt có màu đen tuyền và mặt còn lại mang màu xám bạc phản quang. Sự kết hợp này mang lại hiệu quả kép trong suốt thời gian cây rau sinh trưởng ngoài đồng ruộng.
Mặt màu xám bạc được quay lên phía trên để đón ánh nắng mặt trời chiếu vào. Bề mặt phản quang này làm tăng lượng ánh sáng tán xạ lên mặt dưới tán lá cây, hỗ trợ quá trình quang hợp diễn ra thuận lợi hơn. Đồng thời, ánh sáng chói phản chiếu khiến côn trùng gây hại bị mất phương hướng và hạn chế đáp xuống cây con.
Mặt màu đen được trải úp xuống mặt đất với mục đích ngăn chặn toàn bộ quang phổ ánh sáng đi xuyên qua. Hạt cỏ dại dù có sẵn trong đất cũng không thể quang hợp để vươn lên. Ngoài ra, mặt đen còn giữ cho nền đất ấm áp vào ban đêm, tạo môi trường thuận lợi cho vi sinh vật có ích phân giải chất hữu cơ.
Nhà vườn cần ghi nhớ rõ công năng của hai bề mặt để trải đúng chiều kỹ thuật:
Mặt xám bạc quay lên trên để phản xạ ánh nắng và xua đuổi côn trùng gây hại.
Mặt đen quay xuống dưới để ngăn cỏ dại mọc và duy trì nhiệt độ ổn định cho đất.
Hướng dẫn kỹ thuật lên luống và trải màng phủ nông nghiệp
Khâu làm đất và tạo luống quyết định trực tiếp đến độ bền của màng và sức khỏe của cây trồng sau này. Đất canh tác cần được cày bừa kỹ lưỡng, dọn sạch tàn dư vụ trước và san phẳng các cục đất gồ ghề.
Luống trồng nên được vét mương rãnh thoát nước sâu để tránh tình trạng ngập úng khi mưa dầm. Mặt luống cần làm hơi cong hình mu rùa ở giữa để nước mưa dễ dàng chảy tràn sang hai bên mép. Chiều rộng mặt luống thường từ 0,8 đến 1,2 mét tùy theo mật độ trồng hàng đơn hay hàng đôi.
Trước khi phủ màng, bà con phải tiến hành bón lót đầy đủ phân hữu cơ hoai mục và phân khoáng vào lòng luống. Sau khi bón lót, tưới đẫm nước để đất đạt độ ẩm khoảng 70 đến 75 phần trăm rồi mới tiến hành căng màng.
Bà con có thể tham khảo thêm các khâu xử lý đất tại chuyên mục Kỹ thuật canh tác và bảo vệ cây trồng nhằm tạo lớp đệm dinh dưỡng tơi xốp cho rễ.
Thao tác trải màng đòi hỏi sự khéo léo để bề mặt màng phẳng phiu và ôm sát lưng luống. Nên tiến hành trải màng vào buổi sáng sớm khi trời lặng gió để màng không bị thổi bay hoặc xô lệch.
Dưới đây là các bước thao tác chuẩn khi trải màng phủ ngoài ruộng:
Cố định một đầu cuộn màng tại đầu luống bằng đất đè chặt hoặc cọc tre ghim chắc chắn.
Lăn cuộn màng dọc theo chiều dài luống và kéo căng vừa phải về phía đầu luống bên kia.
Một người kéo căng màng trong khi người đi sau dùng cuốc lấp đất chèn chặt hai bên mép màng.
Ghim chặt đầu màng còn lại và kiểm tra toàn bộ bề mặt luống đảm bảo màng không bị chùng.
Thao tác đục lỗ và gieo cấy rau màu qua màng phủ
Sau khi màng đã được cố định chắc chắn trên luống, công việc tiếp theo là tạo lỗ để đặt bầu cây hoặc tra hạt giống. Khoảng cách giữa các lỗ đục phụ thuộc hoàn toàn vào đặc tính tán lá của từng loại rau màu cụ thể.
Dụng cụ đục lỗ truyền thống thường dùng là lon sữa bò hoặc ống bơ kim loại có đục nhiều lỗ nhỏ xung quanh. Người làm cho than củi hồng vào trong ống để nhiệt độ làm nóng chảy màng nilon một cách nhanh gọn. Vết đục bằng nhiệt sẽ có mép viền co lại tròn trịa, không bị rách toạc khi gặp gió lớn lay giật.
Hiện nay nhiều nhà vườn trang bị ống cắt màng cơ học có răng cưa sắc bén hoặc kìm bấm chuyên dụng. Phương pháp này thao tác rất nhanh, không cần đốt than lửa và an toàn hơn cho người lao động ngoài trời.
Khi đặt bầu cây giống vào lỗ đục, cần thao tác nhẹ nhàng tránh làm vỡ bầu rễ non. Một lỗi kỹ thuật rất dễ gặp là để thân non của cây con tựa sát vào mép màng nilon. Vào buổi trưa nắng gắt, nhiệt độ màng tăng cao có thể làm cháy biểu bì thân, dẫn đến hiện tượng thắt gốc khiến cây suy kiệt.
Sau khi đặt cây giống xuống đất, bà con nên dùng đất mịn hoặc tro trấu chèn nhẹ xung quanh cổ rễ. Thao tác này giúp che kín khoảng hở giữa lỗ đục và thân cây, ngăn hơi nóng trong luống bốc lên làm héo lá non.
Để quá trình gieo cấy đạt tỷ lệ cây con sống cao, nhà vườn nên thực hiện theo quy trình sau:
Xác định cự ly lỗ đục phù hợp với từng giống rau ăn lá hoặc rau ăn quả.
Tạo lỗ đục có kích thước vừa vặn với đường kính bầu ươm cây giống.
Đặt cây con thẳng đứng ở chính giữa tâm lỗ để thân cây không chạm mép màng.
Chèn một lớp đất mỏng quanh miệng lỗ để giữ ẩm và hạ nhiệt độ vùng cổ rễ.
Những lỗi phổ biến cần tránh khi canh tác với màng phủ
Mặc dù việc che phủ luống đem lại nhiều lợi ích, nhưng nếu áp dụng sai kỹ thuật sẽ gây phản tác dụng cho cây rau. Sai lầm đầu tiên là trải màng khi đất còn quá khô ráp chưa đủ độ ẩm cần thiết. Màng phủ giữ ẩm rất tốt nhưng cũng ngăn cản nước mưa ngấm tự nhiên vào giữa luống, khiến đất bên dưới bị khô hạn cục bộ.
Lỗi thứ hai là bón lót quá nhiều phân đạm hóa học sát mặt đất rồi phủ kín màng ngay lập tức. Trong điều kiện kín khí và nhiệt độ cao, đạm phân hủy nhanh sinh ra nhiều khí amoniac tích tụ dưới luống. Lượng khí độc này không thoát ra được sẽ làm ngộ độc và cháy xém bộ rễ non của rau màu.
Lỗi thứ ba nằm ở khâu chèn mép màng quá sơ sài hoặc căng màng quá chùng chình. Khi có gió bão, gió sẽ luồn xuống mặt dưới thổi bay cả luống màng, làm dập gãy hàng loạt cây con đang phát triển. Ngược lại, nếu kéo màng quá căng vào buổi trưa nóng, màng sẽ nhanh bị giòn và rách khi trời chuyển lạnh co rút lại.
Việc kết hợp giữa màng phủ và các biện pháp Phòng trừ sâu bệnh hại cây trồng định kỳ sẽ giữ ruộng luôn sạch nấm khuẩn và côn trùng ẩn nấp dưới tán.
Nhà vườn nên ghi nhận những sai sót thường gặp sau đây để kịp thời khắc phục ngoài đồng ruộng:
Trải màng trên nền đất khô kiệt làm rễ cây không hút đủ nước trong giai đoạn đầu.
Tạo mặt luống lõm ở giữa khiến nước mưa đọng vũng làm thối lá rau tiếp xúc màng.
Bón phân đạm quá liều lượng dưới màng gây bốc hơi khí độc làm cháy rễ non.
Chèn mép màng không kỹ khiến cỏ dại chui qua các kẽ hở và gió làm bung luống.
Giải đáp thắc mắc thường gặp về màng phủ nông nghiệp
Trong quá trình ứng dụng thực tế trên đồng ruộng, nhiều bà con nông dân và đại lý thường đặt ra những câu hỏi liên quan đến chi phí và độ bền của vật tư.
Có nên tái sử dụng màng phủ nông nghiệp cho vụ sau không?
Khả năng tái sử dụng màng phủ phụ thuộc chủ yếu vào độ dày của màng và thao tác thu gom sau thu hoạch. Với loại màng mỏng từ 14 đến 16 micromet, màng thường bị rách và lão hóa sau một vụ canh tác nên khó tận dụng lại.
Với loại màng dày từ 25 đến 30 micromet canh tác các loại rau ngắn ngày, bà con có thể thu dọn cẩn thận để dùng thêm vụ kế tiếp. Tuy nhiên, trước khi tái sử dụng cần kiểm tra kỹ mầm mống nấm bệnh vụ trước còn bám dính trên mặt màng.
Màng phủ bị rách trong quá trình canh tác thì xử lý thế nào?
Khi di chuyển hoặc cuốc đất quanh bờ, màng nilon rất dễ bị rách do va quẹt nông cụ. Những vết rách này sẽ nhanh chóng trở thành nơi cỏ dại mọc lấn át và gió luồn làm toạc rộng thêm.
Bà con nên dùng kéo cắt gọn vết rách rồi dùng băng dính chuyên dụng chịu nhiệt dán kín lại. Nếu không có băng keo, có thể cắt một miếng màng vụn đặt phủ lên trên rồi lấp một lớp đất dày đè chặt mép xung quanh.
Dưới màng phủ có xuất hiện nấm mốc hoặc rệp sáp hại rễ không?
Môi trường dưới màng phủ luôn ấm áp và ẩm ướt, là điều kiện lý tưởng cho rễ cây nhưng cũng có thể tạo điều kiện cho vi sinh vật yếm khí nếu đất thoát nước kém. Nếu luống bị úng ngập lâu ngày, nấm Phytophthora hoặc nấm Fusarium trong đất sẽ sinh sôi rất nhanh gây thối cổ rễ.
Rệp sáp hại rễ đôi khi cũng tìm nơi trú ngụ dưới mặt màng để chích hút dinh dưỡng rễ cây màu. Do đó, việc xử lý đất bằng vôi bột và nấm đối kháng trước khi đậy màng là khâu cực kỳ quan trọng.
Sử dụng màng phủ đúng kỹ thuật là bước đi căn bản giúp giảm thiểu chi phí nhân công và nâng cao năng suất rau màu. Để cập nhật thêm nhiều kinh nghiệm đồng ruộng hữu ích, bà con hãy thường xuyên theo dõi Tổng Kho Z - Cổng thông tin nông nghiệp nhằm đồng hành cùng những mùa vụ bội thu.
THÔNG TIN LIÊN HỆ
Website: tongkhoz.com.vn
