KỸ THUẬT LÀM ĐẤT VỤ ĐÔNG XUÂN GIÚP RỄ KHỎE VÀ HẠN CHẾ NGỘ ĐỘC

Khâu làm đất vụ đông xuân chu đáo giúp ruộng tơi xốp và hạn chế mầm nấm bệnh. Cùng Tổng Kho Z tìm hiểu chi tiết trong bài viết sau.

Vì sao khâu làm đất vụ đông xuân quyết định năng suất cả vụ?

Vụ đông xuân thường bắt đầu ngay sau khi mùa mưa bão kết thúc. Thời gian chuyển tiếp giữa hai vụ lúa thường diễn ra rất gấp rút. Nhiều cánh đồng vẫn còn ẩm ướt và ngập úng cục bộ.

Lượng rơm rạ vụ trước để lại trên đồng ruộng thường rất lớn. Nếu đất không được cày xới kịp thời, tàn dư thực vật sẽ phân hủy trong điều kiện yếm khí. Quá trình này sinh ra nhiều loại khí độc như khí metan và hydro sunfua.

Độc chất tích tụ làm rễ lúa non bị nghẹt và chuyển sang màu đen. Cây lúa không hút được dinh dưỡng sẽ còi cọc và chậm phát triển. Việc chuẩn bị nền đất kỹ lưỡng giúp giải phóng độc chất và bảo vệ bộ rễ non.

Đất được phơi ải và xới xáo cẩn thận cũng giúp giảm áp lực cỏ dại. Bà con có thể tham khảo thêm nhiều chuyên mục Kiến thức làm nông để nắm bắt diễn biến thời vụ. Chuẩn bị đất kỹ chính là bước khởi đầu vững chắc cho cả mùa vụ.

Khâu làm đất vụ đông xuân tạo môi trường tơi xốp cho bộ rễ lúa phát triển

Thu dọn đồng ruộng và xử lý rơm rạ tàn dư vụ trước

Sau khi thu hoạch lúa thu đông, gốc rạ và rơm vụn còn lại rất nhiều. Đây là nơi ẩn nấp của ốc bươu vàng, sâu đục thân và bào tử nấm. Thu dọn tàn dư giúp cắt đứt chu kỳ cư trú của dịch hại.

Bà con nên gom bớt rơm rạ ra khỏi ruộng để ủ nấm hoặc làm thức ăn chăn nuôi. Phần gốc rạ còn lại trên ruộng cần được cắt ngắn và băm nhỏ. Thao tác này giúp quá trình phân hủy sau đó diễn ra nhanh chóng hơn.

Rơm rạ cần được xử lý sớm để tránh hiện tượng ngộ độc hữu cơ. Bà con nên áp dụng các bước cơ bản sau đây:

• Cắt sát gốc rạ ngay sau khi máy gặt đập liên hợp thu hoạch xong.

• Sử dụng các chế phẩm sinh học chứa nấm đối kháng để phun rải đều khắp mặt ruộng ẩm.

• Giữ độ ẩm đất vừa phải trong khoảng 10 ngày để vi sinh vật phân giải chất xơ.

• Không đốt rơm rạ bừa bãi làm cháy khô tầng đất mặt và tiêu diệt vi sinh vật có ích.

Nhờ vi sinh vật phân giải, rơm rạ sẽ biến thành nguồn phân hữu cơ giàu dinh dưỡng. Đất ruộng sau đó sẽ tơi xốp hơn và hạn chế tình trạng chua phèn.

Kỹ thuật cày ải và phơi đất tiêu diệt mầm sâu bệnh

Cày ải là biện pháp cơ giới truyền thống mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho đất lúa. Biện pháp này giúp đất thông thoáng và chuyển hóa độc chất khó tiêu thành dạng dễ hấp thu. Đất được cày lật sâu sẽ tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời.

Độ sâu cày lật thích hợp thường dao động trong khoảng từ 15 đến 20 centimet. Nếu cày quá nông, cỏ dại và gốc rạ cũ sẽ dễ dàng mọc tái sinh. Ngược lại, cày quá sâu có thể làm xáo trộn tầng đất phèn bên dưới.

Phơi ải ruộng lúa đòi hỏi sự theo dõi sát sao về độ ẩm của đất. Bà con cần lưu ý các yêu cầu kỹ thuật quan trọng như sau:

• Tiến hành cày lật ngay khi đất vừa ráo nước sau thu hoạch.

• Phơi ải ruộng liên tục từ 10 đến 15 ngày cho đất khô nứt chân chim.

• Kiểm tra độ khô bằng cách bẻ tảng đất thấy giòn và có màu xám sáng.

• Rút cạn nước trong các vũng trũng để diệt trừ ổ ốc bươu vàng còn sót lại.

Thời gian phơi ải giúp không khí đi sâu vào tầng đất canh tác. Đây là biện pháp sinh học tự nhiên giúp tiêu diệt nhộng sâu đục thân và bào tử nấm. Phương pháp này là nội dung then chốt trong hệ thống Kỹ thuật canh tác và bảo vệ cây trồng hiện nay.

Bón vôi và phân bón lót cải tạo độ phì cho đất

Đất trồng lúa sau nhiều vụ canh tác liên tục thường bị chua và thiếu hụt canxi. Bón vôi nông nghiệp là giải pháp đơn giản giúp nâng cao độ pH của đất ruộng. Vôi bột còn hỗ trợ kết tủa các độc chất nhôm và sắt tự do gây hại rễ non.

Thời điểm rải vôi phù hợp là lúc cày lật đất hoặc trước đợt bừa lần đầu. Bà con nên rải vôi đều khắp mặt ruộng khi đất còn ráo. Sau khi rải vôi, đất cần được bừa xới nhẹ để vôi trộn đều vào tầng đất canh tác.

Bên cạnh việc bón vôi, bổ sung dinh dưỡng lót cũng rất cần thiết. Khâu bón lót phân vô cơ và hữu cơ nên tuân theo các nguyên tắc sau:

• Sử dụng phân lân nung chảy nhằm cung cấp lân dễ tiêu và khử độc phèn lâu dài.

• Bổ sung phân hữu cơ hoai mục để tăng cường mật độ vi sinh vật có ích trong đất.

• Bón lót trước khi bừa trục lần cuối nhằm vùi sâu phân bón vào tầng đất rễ lúa.

• Tránh bón thừa đạm ở giai đoạn lót vì dễ làm cây lúa non bị vống lá.

Cân đối lượng phân bón lót giúp hạt giống nhanh chóng bén rễ sau khi sạ. Cây mạ cứng cáp sẽ chống chịu tốt hơn trước điều kiện thời tiết se lạnh đầu vụ đông xuân.

Bón vôi cải tạo đất giúp hạ phèn và khử trùng nguồn bệnh tồn dư trong đất

Quy trình bừa trục ngâm nước và đánh rãnh thoát nước

Sau giai đoạn phơi ải, ruộng cần được đưa nước vào để tiến hành bừa trục. Nước vào ruộng giúp làm mềm các tảng đất khô và tạo điều kiện làm nhuyễn đất. Khâu bừa trục cần đảm bảo mặt ruộng bằng phẳng như mặt gương.

Mặt ruộng không bằng phẳng sẽ gây khó khăn lớn cho việc quản lý nước và cỏ dại. Những chỗ gò cao thường thiếu nước làm cỏ mọc nhanh và lấn át lúa. Ngược lại, chỗ trũng đọng nước dễ làm thối mầm lúa và tập trung ốc bươu cắn phá.

Mạng lưới rãnh nước giúp kiểm soát độ ẩm và hỗ trợ rút nước nhanh chóng. Hệ thống rãnh trên ruộng cần được bố trí theo các tiêu chuẩn sau:

• Đào rãnh bao quanh bờ ruộng với chiều rộng khoảng 30 đến 40 centimet.

• Độ sâu rãnh bao duy trì từ 15 đến 20 centimet để gom nước rút thuận lợi.

• Xẻ thêm các đường rãnh xương cá cắt ngang ruộng cách nhau khoảng 6 đến 8 mét.

• Thông thông cửa tháo nước để chủ động xả cạn khi gặp mưa rào bất chợt sau gieo sạ.

Rãnh thoát nước giúp bà con dễ dàng rút cạn nước ruộng trước khi xuống giống. Khi tháo nước, ốc bươu vàng sẽ trườn xuống rãnh giúp việc thu gom trở nên dễ dàng. Điều này tạo thuận lợi rất lớn cho công tác Phòng trừ sâu bệnh hại cây trồng ngay từ đầu vụ.

Bừa phẳng mặt ruộng và đánh rãnh thoát nước giúp hạt giống phân bố đều sau khi sạ

Những sai lầm phổ biến khi làm đất lúa đông xuân cần tránh

Nhiều nhà vườn vì nôn nóng kịp lịch thời vụ nên rút ngắn thời gian làm đất. Việc bỏ qua các bước kỹ thuật cơ bản thường để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng. Cây lúa non sau sạ rất dễ bị ngộ độc chất hữu cơ và chết rải rác.

Nhiều thói quen làm đất vội vã có thể khiến ruộng lúa bị ngộ độc. Dưới đây là các sai lầm phổ biến mà bà con cần lưu ý phòng tránh:

• Vùi dập rơm rạ tươi rồi dẫn nước gieo sạ ngay mà không ủ hoai mục.

• Bừa đất quá nhiều lần làm đất nhão nhoét, gây bí chặt và nghẹt rễ lúa.

• Không san phẳng mặt ruộng khiến nước đọng vũng làm thối mầm hạt giống.

• Bỏ qua khâu rải vôi khử trùng tại các chân ruộng trũng phèn hoặc nhiễm mặn.

• Không xẻ rãnh thoát nước làm khó điều tiết mực nước khi sạ ngầm hoặc sạ gác.

Nhận biết sớm các nguy cơ giúp bà con điều chỉnh thao tác làm đất kịp thời. Mặt đất đạt chuẩn phải có độ bùn vừa phải, không có mùi chua thối của khí metan. Đất láng mịn và có rãnh róc nước sẽ giúp hạt lúa bám rễ chắc chắn.

Khâu chuẩn bị đất chu đáo trước khi xuống giống là nền tảng quyết định năng suất lúa vụ đông xuân. Tuân thủ đúng quy trình cày ải, xử lý rơm rạ và đánh rãnh giúp giảm thiểu rủi ro nghẹt rễ mầm lúa. Sự chuẩn bị kỹ càng từ đầu vụ luôn mang lại sự an tâm cho bà con nông dân.

Bà con có thể ghé thăm Tổng Kho Z - Cổng thông tin nông nghiệp để tìm đọc thêm những cẩm nang bổ ích. Đội ngũ kỹ sư tại Tổng Kho Z luôn đồng hành cùng nhà vườn trong từng khâu canh tác. Chúc quý bà con có một mùa vụ đông xuân bội thu và thuận lợi.

THÔNG TIN LIÊN HỆ

Website: tongkhoz.com.vn